Tinh chỉnh tham số

Trong việc dạy máy có một sự phân biệt nhỏ mà tôi thấy soi sáng rất nhiều điều về quản trị: giữa những thứ máy tự học được, và vài thứ con người phải chỉnh tay từ trước.

Lấy GPT-3 làm ví dụ. Nó có khoảng 175 tỷ "chi tiết" bên trong, và toàn bộ con số khổng lồ ấy do máy tự điều chỉnh trong lúc học, không ai ngồi nhập tay. Nhưng bên trên chúng còn một nhóm nhỏ hơn rất nhiều — chỉ chừng vài đến vài chục thứ — mà con người phải chọn trước khi việc học bắt đầu, ví dụ như học nhanh hay chậm, mạng sâu bao nhiêu tầng. Trong ngành gọi chúng là siêu tham số (hyperparameters). Bạn có thể hình dung chúng như mấy cái núm trên một cây đàn: số núm rất ít, nhưng vặn lệch một cái là cả bản nhạc chệch nhịp. Điều thú vị là không có bộ núm nào đúng cho mọi bài, chỉ có sự kiên nhẫn thử để tìm ra tổ hợp hợp với từng hoàn cảnh.

Tôi cho rằng vận hành một tổ chức cũng rất giống. Phần lớn công việc chạy theo quán tính sẵn có. Nhưng một số ít quyết định gốc — cách phân bổ thời gian, tiêu chí chọn người, nhịp ra quyết định — lại âm thầm định hình gần như toàn bộ phần còn lại.

Đâu là vài "cái núm" nền tảng mà nếu bạn vặn cho đúng, phần lớn công việc còn lại sẽ tự vào guồng?

Đến bàn làm việc

Trong một mô hình, chỉ vài "cái núm" quyết định phần lớn kết quả. Công việc vận hành cũng thường xoay quanh một số ít điểm điều chỉnh có sức nặng.

Tuần này, thử liệt kê ba đến bốn cái núm mà bạn thật sự có quyền vặn: nhịp họp, thứ tự ưu tiên trong ngày, mức độ tự quyết trao cho đội ngũ, hay tiêu chí để nhận một việc mới. Chọn đúng một núm, chỉnh nhẹ, rồi quan sát vài ngày trước khi động đến cái tiếp theo.

Đổi mọi thứ cùng lúc thì ta không biết điều gì thật sự tạo ra khác biệt. Chỉnh từng núm một, ta mới dần hiểu được hệ thống của chính mình.